Masz pomysł

na film?

 

Wypełnij wniosek

na jego realizację!

 

Foto: archiwum ZFF, Beata Bogusławska

 

Informacje o filmie w rozwinięciu.


film dokumentalny Magdaleny Szymków

rok produkcji: 2012 | format: HD, 28’

język oryginalny: polski, niemiecki

produkcja:

Wajda Studio (Polska)

koproducenci:

Zachodniopomorski Fundusz Filmowy Pomerania Film (Polska)

Vezfilm (Wielka Brytania)

dystrybucja:

Wajda Studio (Polska)

Joanna Skalska | Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

www.wajdastudio.pl/pl/filmografia/moj-dom

www.vezfilm.org/myhousewithoutme/


Dwie kobiety, jeden dom. Paradoksy historii wpisane w intymną opowieść Polki i Niemki. Losy równoległe splecione wojną.

Kto jest najeźdzcą, represjonowanym, winnym a kto ofiarą? Narracja wspomnień i obrazów jest płynna jak granice wojny na jej peryferiach.

Rytuały codzienności i detal są językiem opowieści.

Tradycyjna dokumentacja i eksperymentalne przetwarzanie archiwaliów w filmowej impresji
o wysiedleniach.


opis filmu

Masowe deportacje, przymusowe wysiedlenia i ucieczki. Puste domy i utracone fotografie. Jak opowiedzieć wojnę? Przez detal, chusteczkę, lalkę, fortepian.

Janina urodzona w Świtaziu na Wołyniu ma 10 lat kiedy wywożą ją nad ranem z domu na trasport do Kazachstanu. Z syberyjskiej zsyłki juz tam nie wróci. Po wojnie, jako repatriantka przewieziona zostaje na “Ziemie Odzyskane”, które właśnie opuszczają deportowani Niemcy. Do dziś Janina mieszka w poniemieckim domu, w Szczecinie.

Annemarie urodziła się w Szczecinie. Ma 24 lata, kiedy kończy się II wojna światowa. Miasto zajmują radzieckie wojska, zaraz potem polska administracja. Gwałty, agresja i nienawiść wobec Niemców są powszechną formą zadośćuczynienia za krzywdy doznane ze strony okupanta.

Pełen pamiątek dom w malowniczym niemieckim miasteczku to scenografia dla opowieści Annemarie. Przedwojenne fotografie, mapy, dokumenty, rodzinne pamiątki, które ocaliła, to rekwizyty jej wspomnień. Spacer nad rzeką jest okazją do rozmowy o dramacie młodej niemieckiej dziewczyny.

Opowieść Janiny dopełnią obrazy jej codziennej krzątaniny. Z wojennej tułaczki nie zachowało się wiele pamiątek, jej wspomnienia to dziecięce obrazy sowieckiej zsyłki.

To pamięć o bydlęcym wagonie, którym jechała na Sybir i którym wracała do wyzwolonej Polski. To chwila, w której przeprowadzce do nowego domu towarzyszył płacz i pozdrowienie opuszczającej go niemieckiej kobiety.

Dwie równoległe historie łączą się w Szczecinie. Dla jednej kobiety to miasto utracone w młodości, dla drugiej odzyskany spokój. Przez chwilę żyły tu razem. Film przedstawia dwie bohaterki, dwa życia, dwa okresy historyczne. Współczesność przeplata się z obrazami przeszłości. Urywane wspomnienia załamują się jak projekcje archiwaliów na murach domu. Kamera patrzy bohaterkom w oczy, wsłuchuje się w narrację szeptu obydwu kobiet.

Ich losy przeplatają się, prowadząc od jednostkowej historii do szerszego obrazu wojny
i straty jaką niesie. Detal jest językiem filmu, eksperymentowanie z archiwami jego formą. Płynne kadry zatrzymują się, by znów przyspieszyć lub powtórzyć się w rytmie terkotu jadącego pociągu. Przetwarzane dźwięki muzyki elektronicznej prowadzą opowieść do momentu przecięcia się losów kobiet. Tu pojawia się trzeci bohater opowieści - dom.

Filmowa impresja o wysiedleniach podnosi kontrowersyjny w Polsce temat rozliczeń wojennych. Dotyka drażliwego punktu w dyskusji o prawach do używania tytułu ofiary i poszkodowanego, najeźdzcy i winnego. Przywołuje antropologiczne tropy przynależności, rodziny i domu, nie przypisanych miejscu ani przestrzeni.


kontekst historyczny

1 września 1939 roku nazistowskie Niemcy zaatakowały Polskę. 16 dni później Rosjanie przekroczyli wschodnią granicę kraju rozpoczynając w 1940 roku masowe deportacje polskiej ludności cywilnej (około 1 miliona osób) na Syberię i do Kazachstanu.

W 1945 roku Pakt Poczdamski potwierdził zagarnięcie polskich terytoriów wschodnich przez Związek Radziecki. Na mocy porozumień Polska straciła 180 tys. km kw. powierzchni kraju. W ramach rekompensaty, przesuwając granice zachodnie otrzymała 114 tys. km kw. terytoriów wschodnich prowincji niemieckich.

W wyniku tych zmian granica państwa przesunęła się na zachód o 250 km. Z terytoriów anektowanych do ZSRR tylko do 1948 roku przesiedlonych zostało 1,5 mln Polaków. Większość z nich wysłana została na tzw. ziemie odzyskane, zachodni odcinek terytoriów obejmujących Prusy Wschodnie, Brandenburgię, Pomorze Zachodnie i Śląsk. Około 4 mln Niemców obecnych na tych terenach zostało deportowanych i wysiedlonych, 200 tysięcy wysłanych do obozów w Związku Radzieckim. Liczbę osób dotkniętych w Polsce przymusowym przesiedleniem ocenia się na 6 milionów.

informacja o bohaterkach

Janina mieszka w Szczecinie. Rodzinny dom w Świtaziu, dziś na terytorium Ukrainy, został po wojnie rozebrany. Powstała z niego wiejska szkoła. Zabudowania przydomowe spalono. W miejscu siedliska zachowały się gruzy komina.

Annemarie po wysiedleniu pracowała przymusowo w szczecińskim szpitalu. Ukrywała się w przypadkowo zajmowanych domach na peryferiach miasta. Polski lekarz żydowskiego pochodzenia pomógł jej uciec z miasta. Ukryta w ładowniach barek przewożących Odrą węgiel do Berlina, przedostała się do Niemiec. Zamieszkała w Buxtehude, koło Hamburga. Wracała kilkakrotnie do Szczecina. Szukała grobu brata i ojca pochowanych na cmentarzu, który po wojnie zamieniono w park. Zmarła kilka miesięcy po zdjęciach do filmu.

informacja o twórcach filmu

Magdalena Szymków, dziennikarka i filmowiec z dyplomem prawa Uniwersytetu Szczecińskiego (1997), dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego (2000)
i Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy (obecnie Wajda Studio) (2010). Pracowała dla prasy i telewizji w Polsce i za granicą (Gazeta Wyborcza, La Repubblica, TVP, TVN, Arte/ZDF, RAI). Za reportaż śledczy o niewolniczym traktowaniu Polaków we Włoszech była nominowana do nagrody dziennikarskiej Grand Press 2007.

Od 2003 roku jest kuratorem wystaw fotograficznych Ryszarda Kapuścińskiego
we Włoszech. Jest wpółautorką i tłumaczką książki wydanej we Włoszech i w Polsce,  
o jego ostatniej włoskiej podróży „Dałem głos ubogim” (Il Margine, 2007/Znak, 2008), autorką eseju o R. Kapuścińskim w książce „Afryka i Media” (Edizioni Gruppo Abele, 2009). Współpracowała przy wydaniu ostatniej we Włoszech pozycji pisarza „Perche’
e’ morto Karl von Spreti” (Il Margine, 2010).

W czerwcu 2010 roku ukończyła kurs filmu dokumentalnego w Mistrzowskiej Szkole

Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy, z którą współprodukuje dokument
o polskoniemieckich wysiedleniach z okresu II wojny światowej “Mój dom”. Współtworzy brytyjską firmę produkcyjną Vezfilm. Mieszka w Amsterdamie.

Filmografia:

2009 – „Archiwistka”, Mistrzowska Szkoła Reżyserii Filmowej A.Wajdy, 3’

2012 – „Mój dom”, Wajda Studio, Pomerania Film, Vezfilm, 28’

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Wajda Studio

W 2011 roku minęło 10 lat od kiedy Andrzej Wajda z Wojciechem Marczewskim założyli Szkołę Filmową. Wzorem Zespołów Filmowych, postawili na skuteczność metody pracy
w grupie i współpracy pokoleń oraz zaoferowali unikalne na skalę europejską programy łączące edukację z produkcją dla profesjonalistów filmowych.

Szkoła ma w dorobku ponad 50 filmów dokumentalnych i fabularnych, ponad 200 etiud. Ponadto pokazy i nagrody na największych festiwalach: Berlinale, San Sebastian, Karlowe Wary, Hot-Docs, IDFA, DOK Leipzig oraz nominację do Oscara.

Swoje projekty rozwijali i produkowali tu najciekawsi reżyserzy młodego pokolenia
z Polski i z zagranicy. Z okazji 10-lecia, w 2011 roku, Szkoła powołała WAJDA STUDIO, które zajmie się wyłącznie produkcją filmową. Studio stawia na film autorski. Gwarantuje opiekę artystyczną najlepszych polskich i europejskich twórców filmowych.

ul. Chełmska 21 | 00-724 Warszawa |+48 (0) 22 851 10 56 |www.wajdastudio.pl


Vezfilm

Firma produkcyjna z siedzibą w Londynie, założoną przez grupę producentów i reżyserów filmowych z Anglii, Francji, Włoch i Polski. Koncentruje swoją działalność na filmach dokumentalnych i innowacyjnych projektach multimedialnych, odnoszących się do zagadnień o istotnym znaczeniu społecznym i politycznym.

suite 11220 2nd Floor | 145-157 St John Street | London EC1V 4PY UK

+44 (0)20 3239 1482| www.vezfilm.org/myhousewithoutme

lista twórców:

reżyseria: Magdalena Szymków

scenariusz: Magdalena Szymków

zdjęcia: Paweł Chorzępa, Kurt Moser

montaż: Stefan Paruch

muzyka: Tomasz Wieczorek

dźwięk na planie: Dominika Czakon

dźwięk: Tomasz Wieczorek

korekta barwna: Anna Sujka, Rafał Wieczorek

kierownictwo produkcji: Alicja Kizińska

producent wykonawczy: Adam Ślesicki

koproducent: Francesco Ragazzi

koprodukcja: Zachodniopomorski Fundusz Filmowy Pomerania Film

ul. Korsarzy 34

70-540 Szczecin

+48 (0)91 488 32 12

www.pomeraniafilm.pl

koprodukcja: Vezfilm Ltd (Wielka Brytania)

suite 11220 / 2nd Floor

145-157 St John Street

London EC1V 4PY UK

+44 (0)20 3239 1482

www.vezfilm.org

produkcja: Wajda Studio Sp. z o.o.

ul. Chełmska 21, 00-724 Warszawa

+48 (0) 22 851 10 56

www.wajdastudio.pl

Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie, ul. Korsarzy 34, 70-540 Szczecin

telefony: +48 91 434 83 52; +41 91 434 83 34, e-mail: kino@zamek.szczecin.pl